ایل کرمانج باچیان لو

ایل کرمانج باچیان لو

1-     باچیان لو– (باچ+یای نسبت+ الف و نون جمع+ لو که پسوندی است ترکی که نسبت مالکیت و مکان را می رساند و بنابراین هر یکاز نام های ایلات و طوایف دوبار پسوند نسبت گرفته اند، یکبار کردی و یکبار ترکی).

پس اصل نام این ایل باچ است و بدون تردید صفتی مشهور بوده که بر این گروه از کردها اطلاق شده است، اما در اینکه آیا به معنای باج بوده است یعنی خراج و مالیات یا تحریف شده ی باش است به معنای سر در ترکی که باشقانلو نیز گفته اند و مرکب است از: (باش=سر+قان=خون+لو) یعنی خونین سر، جای بررسی است.

ناصر الدین شاه در سفرنامه ی خود به خراسان آنها را باشقانلو نامیده و گفته است آنها شعبه ای از ایل بزرگ کرد شکاک هستند که در آذربایجان غربی سکونت دارند.

برخی نیر باچوانلو و باجوانلو و باشکانلو می گویند. بیشتر این ایل در دهستان دولتخانه در دو فرسنگی شمال قوچان در روستای دولتخانه و اطراف آن سکونت یافته اند. مرحوم محمد علی  صحرایی قهرمان نام آور تیم ملی کشتی ایران از چهره های درخشان باچیانلو است که در روستای دولتخانه به دنیا آمد، که در جلد چهار مضمن شرح حال پهلوانان کرمانج بیشتر در مورد ایشان توضیح داده می شود. بقیه ی صحرایی ها که تیره ای از باچوانلو هستند و حدود چهارصد خانوار می باشند در روستای بابا چشمه ی اسفراین به سر می برند. تعداد 50 خانواری نیز در آشخانه بجنورد هستند که سرشناس ترین آنها آقای عباسعلی قوچانی گله ادار است1. باچیانلو های اسفراین در قره چا، مه نگلی ، نصرآباد، حصاری، دهنه شور، دهنه شیرین و دولچاه به سر می برند و به کار گله داری و کشاورز ی مشغولند.2، زمستانها در مراوه تپه و تابستان ها در کوه شاه جهان می باشند. بقیه ی باشمانلو ها در کردستان عراق به سر می برند که مرحوم مردوخ آورده است که: “باشمانلی در بین ملاذگرد و الشگردند”3.

واقعه ی دلخراش شبیخون ترکمن ها به چادرهای باچیانلو در  ال 1323 قمری که منجر به کشته شدن بعضی از مردان آنها و به اسارت و به فروش رفتن زنان و دختران قوچانی گردید و سر و صدای به راه انداخت و موجب به ثمر رسیدن انقلاب مشروطیت و تشکیل اولین دادگاه رسمی ایران شد، مربوط به همین ایل است که در جلد سوم به تفصیل شرح داده می شود.

پی نوشت:

1-2- با تشکر از آقای مهدی جهانی و آقای محمد روشنی در مورد اطلاعاتی که از باچیانلو های اسفراین دادند. نیز در مورد باچیانلو به مجله هنر و مردم سال 1348 مقاله پور کریم مراجعه نمایید.

3- تاریخ کرد و کردستان – مردوخ

به نقل از: کلیم الله توحدی کانیمال – حرکت تاریخی کرد به خراسان – جلد دوم

 

  1. باچکی
    ۲۶ آبان ۱۳۹۶ در ۰۰:۵۷ | #1

    سلام دوستان،درباره ی باجمانلوهای ورامین آنان در روستاهای رستم اباد و خیراباد ودر پیشوا هستند شاید در دیگر روستاها هم باشند،شهیدان جعفرباجمانلو،علی باجمانلو،اهل ورامین هستند۰اما باجمانلوهای قم که از زمان نجفخان زند در روستاهای قمرود،قلعه سلطان باجی،سفید کوه بوده اند ودرزمان اواخر ناصرالدین شاه برخی هایشان به شهر تهران کوچیده اند ودرشمالغربی محله ی سنگلج زمین متعلق به قورخانه قدیم [باروت خانه] راخریده اند و ازآن پس نآنجا به نامشان محله ی باجمانلوهانام گرفت وتکیه باجمانلوها یکی ازتکیه های معروف درتهران قدیم بوده وگذر باجمانلوها هم معروف بوده است،اما زمان رضا شاه پهلوی محله ی باجمانلوها به پارک شهر تهران تبدیل شده است،باجمانلوهای آمده از قم به تهران جزو نخستین مهاجران به تهران هستند و نامدارانی هم داشته اندمانند سرهنگ بازنشسته محسن باجمانلو که هنگام رفتن شاه از ایران و آمدن امام خمینی، مسئول برج مراقبت پرواز فرودگاه مهراباد بوده سال ۱۳۵۷ خ۰همچنین باجوانلوهایی که در کردستان ترکیه در استان آگری[آغری] هستند در آنجا باشمانلی نامیده می شوند۰درود بر همه برادران وخواهران کوردم ما همه باید پژوهشگر طایفه و ایل خود باشیم ۰ فرهاد باچکی

  2. باچکی
    ۲۵ مهر ۱۳۹۶ در ۰۱:۰۳ | #2

    با سلام به آقای قوی اندام،خواهشمندم مشخصات آن کتاب سفرنامه ی خراسان را که نام یاشقانلو را آورده وگفته است که اینان ازایل بزرگ کرد شکاک هستند را بی زحمت بنویسید چون من خیلی دنبال یافتن آن هستم ۰ دوتا سفر نامه خراسان خریدم ولی نام باشکانلو را ندیدم، بت سپاس از شما و همکارانتان۰

  3. باچکی
    ۱۰ مهر ۱۳۹۶ در ۱۸:۲۲ | #3

    سلام دوستان،باشقانلو تلفظ غلط است که رسم زمان قاجارها بوده ونامهای ایرانی را عربی میساختند، یعنی حرف ک درفارسی را به حرف ق تبدیل میکردند،وبه جای باچکانلو عربی شده اش باشقانلو می گفته ومی نوشتند، این نام رادرکردی BACHIKدرشمال خراسان وPACHIKدرارومیه و ایل شکاک ، می گویند۰ درضمن نامهای زراوکان/خلکان/قاچکان/شیخکان و غیره ثابت می کند که حرف ک پسوندی صفت ساز در کردی است مانند فارسی تنها با این فرق که در کردی کسره می آید به جای فتحه درفارسی۰پس باچک/باشک،کردی است و باچکانلو/باشکانلو دولتی ۰ باچ+IK+آن، آن هم نشانه ی جمع است =باچک ها/باشک ها ۰زنده باد کرد

  4. محمد باجمانلو
    ۱۸ مرداد ۱۳۹۶ در ۲۳:۲۹ | #4

    دوست عزیز،باجمانلو یا باچوانلو یا…..تیره ای از طوایف کرد ساکن ایران هستند،که عده زیادی از آنان هم اینک.در تهران ورامین و خراسان شمالی زندگی میکنند

  5. باچکی
    ۱۴ دی ۱۳۹۵ در ۲۰:۲۵ | #5

    سلام برادران،پرسش من از هر برادر کورد کارشناس است به عنوان کسی که چند نسل دور از کردها و قوچان در تهران است، وتازه پس از سربازی درباره ی هویت خود کنجکاو شده لطفا بگویید که آیا سه نام باچوان لو/ باچکان لو/باچیان لو یکی است یا نه،اجداد من به گفته ی مرحوم پدربزرگم از طایفه ی باچک/باچکانلو در روستای جرتوده ی قوچان بوده اند دردویست سال پیش تا پنجاه سال پیش که به تهران کوچ کردند،درضمن طایفه ای به نام پاچک از ایل شکاک در ارومیه را هم یافتم که کردکرمانج واز برادران اهل سنت هستند،این همه ی دانسته های من است،حالا یکی بیاد من رااز برزخ اوارگی نجات بدهد که یک بوم ودوهوا بودن روزگارم را تیره کرده،همین نام باچک را هم ازمیان حرف های پدربزرگم درباره ی بحث دیگر شنیده بودم وبعدا فهمیدم که باچک همان باچکانلو است،ایا این طایفه کرد است، من اگر کرد هم نباشم عاشق مردم قهرمان ودلاور ونجیب کردم چون مادربزرگم از طایفه ی زرافکان در روستای اورته چشمه بوده، درود بر کردها باد۰

  6. حیدر
    ۲۴ آذر ۱۳۹۴ در ۱۷:۲۴ | #6

    باچیانلو همیشه سربلند