کوچ و مسیر های کوچ کرمانج ها در شمال خراسان

کوچ و مسیرهای کوچ

عمده عشایری که در بخش شمالی استان خراسان متمرکز شده‌اند، به کوچ می‌پردازند. در این قسمت مسافت مسیر کوچ از کوتاه تا بلند،‌ متغیر است. صرف نظر از کوچ‌های کوتاه که در درون مناطق ییلاقی و قشلاقی صورت می‌گیرد، مسیرهای اصلی کوچندگان شمال استان خراسان به شرح زیر است :
کوچ بلند به ترکمن صحرا : طایفه‌های باجکانلو، قهرمانلو، کاروانلو، ملوانلو، بریهانلو، آمارانلو،‌ رودکانلو و هیزلانلو در حدود اول اردیبهشت کوچ را آغاز می‌کنند. این طایفه‌ها برای رسیدن به محل ییلاقی از مسیرهای مختلفی استفاده می‌کنند. متوسط مسافتی که طی می‌شود حدود 290 کیلومتر است. در طول کوچ بهاره، گله‌ها روزی یک و گاهی دو منزل را همره با 2 یا 3 روز استراحت طی می‌کنند. در دهم خرداد همه گروه‌‌ها در محل تابستانی مربوطه مستقر می‌شوند و به طور سنتی به مدت 2 ماه و حتی بعضی از تیره‌ها به مدت 80 روز در آنجا اقامت می‌کنند.
کوچ بلند به مناطق سرخس و پاکوه : طایفه‌‌های بروانلو، ورانلو و توپکانلو مانند طایفه‌های دیگر کوچ بهاره را از ناحیه زمستانی به سوی ناحیه تابستانی انجام می‌‌دهند. طایفه بروانلو در طول کوچ بهاره اقدام به شیردوشی می‌کند و به همین دلیل آرام‌تر تغییر محل می‌دهد و معمولاً در حدود اول اردیبشت به ارتفاعات صعود می‌کند، آنان مسافت 140 تا 160 کیلومتری قشلاق و ییلاق را طی می‌کنند و در طول 40 روز بین 5 تا 10 خرداد به ییلاق می‌رسند و حدود 2 ماه و حداکثر تا 15 مرداد در آنجا اقامت می‌کنند. برانلوها حدود 20 مرداد در محل پاییزی خود در حوالی روستای «پس‌پشته» استقرار می‌یابند و به طور سنتی بیش از سه ماه و نیم یعنی تا 10 آذر در آنجا بیتوته می‌کنند. طایفه ورانلوها در سرخس قشلاق می‌کنند و حدود اول اردیبهشت به سوی ییلاق تابستانی حرکت می‌کنند که 240 تا 250 کیلومتر با قشلاقشان فاصله دارد. ورانلوها در حدود اول خرداد به ییلاق می‌رسند. تیر‌ه‌های طایفه توپکانلو 25 فروردین تا 5 اردیبهشت شروع به کوچ می‌کنند و حدود اول تا 5 آبان، مسیر پاییزی میامی را برای رسیدن به محله سنتی زمستانی در دشت سرخس ترک می‌کنند.


کوچ کوتاه به درگز : برخی از ایلات خراسان در حدود دهم اردیبهشت از مسیرهای گوناگون به طرف نواحی مختلف ییلاقی حرکت می‌کنند. دو گروه بادلانلو و توپکانلو تا 10 مرداد در ناحیه ییلاقی بیتوته می‌کنند، در حالی که قاچکانلوها تا 20 و حتی 25 مرداد در ییلاق اسکان می‌یابند. بادلانلوها حدود 20 مرداد در محله پاییزی و در ارتفاع 450 متری مستقر می‌شوند که در چند کیلومتری درگز واقع شده است. تیره توپکانلوهای درگز در ناحیه قشلاق حدود 190 روز (از 3 آبان تا دهم اردیبهشت‌) اقامت می‌کنند.
کوچ به طرف منطقه سبزوار : نواحی پاییزی و زمستانی تعدادی از عشایر خراسان، خارج از منطقه شمالی خراسان قرار دارد. محله تابستانی آنها در ناحیه شاه‌جهان در شمال و شمال غربی اسفراین واقع شده است. منطقه سبزوار ناحیه زمستانی کردهای کوچ‌نشین است که از اوایل قرن 10 هـ.ش و قبل از صفویه در بینالود ییلاق می‌کرده‌اند. کوچ‌نشینان این منطقه اول اردیبهشت شروع به بالا رفتن از ارتفاعات می‌کنند و مدت یکماه از طریق اسفراین – بجنورد برای رسیدن به ناحیه تابستانی صعود می‌‌کنند و از اول تا 5 مرداد در آن جا اسکان می‌یابند. سپس به طرف محله‌های زمستانی سبزوار حرکت می‌کنند. در منطقه سبزوار، مسیر و ایل راه کوچ‌نشینان نسبتاً مناسب است و امکان تغییر محل داخلی در ناحیه زمستانی وجود دارد، در حالیکه در شمال خراسان ایل راهها اکثراً ثابت هستند و محل قشلاق نیز در تمام دوره ثابت است و بعضی از مسیرهای کوچ نیز کوتاه می‌باشد.

 

  1. باچکی
    ۳ دی ۱۳۹۵ در ۲۱:۲۹ | #1

    زور سپاس برانو ۰ من فرهاد باچکی درتهران هستم به مدت سه نسل و از طایفه ی باچکان/باچک بودند اجدادم ۰ زنده باشید