خانه > عمومی > نکاتی در رابطه با ترجمه به زبان کُردی کُرمانجی – ۱

نکاتی در رابطه با ترجمه به زبان کُردی کُرمانجی – ۱

برات قوی اندام

یکی از حوزه های مهم کاربرد زبان کُردی، ترجمه متون و محتوای مختلف به این زبان است که موارد مختلف مانند خبر و اطلاع رسانی، فیلم و سریال، نمایشنامه، ادبیات (شعر، داستان و …) و غیره را در بر می گیرد. از آنجا که بنده خود با این حوزه سر و کار دارم و با موارد زیادی از ترجمه و برگرداندن «به» و «از» زبان کُردی کُرمانجی برخورد می کنم، این ضرورت را حس می کنم که با توجه به اهمیت آن مواردی را ذکر کنم. در این رابطه مسائل و نکات زیادی وجود دارد که سعی دارم در مراحل مختلف و به صورت موردی به آنها بپردازم. در ابتدای امر و در این نوشتار قصد دارم به صورت کلّی به ذهنیت و هدف از ترجمه (در اینجا کُردی کُرمانجی) اشاره کنم و پیشنهادهایی در این رابطه ارائه کنم.

بی گمان هدف اصلی از ترجمه در هر زبانی و از جمله زبان کُردی، «انتقال مفهوم» به شکلی «قابل درک» برای مخاطب است؛ یعنی یک پیام چه به صورت خبر، چه مقاله و نوشته ی علمی و  چه دیالوگ و چه آواز به بهترین وجهی به مخاطب انتقال داده شود. که این امر با توجه به نوع حوزه و پیامی که قرار است منتقل شود، با استفاده از عناصر زبان یعنی واژه ها، اصطلاحات، کنایات، آرایه ها و غیره و در چارچوب دستورزبان مقصد صورت می گیرد. در اینجا زبان جامعه ی مخاطب تعیین می کند که چه نوع زبان، واژه ها و اصطلاحاتی به کار گرفته شود. گاهی زبان خبری و رسمی است، گاه محاوره
و شفاهی و گاه تلفیقی از این دو؛ همانند یک سریال یا فیلم سینمایی که ممکن است بخش هایی کاملا رسمی و بخش هایی کاملا محاوره و یا تقابل این دو در یک دیالوگ باشد.

اما قبل از همه این الزامات، ذهنیت ترجمه مهمتر به نظر می رسد؛ ممکن است برخی از ما فکر کنیم در زمینه ی ترجمه در مقابل زبان مادری مان مسئولیت بسیار سنگینی بر دوش داریم و باید سعی کنیم تا سرحد امکان واژه ها و اصطلاحات اصیل و صرفا در حیطه ی زبان مادری  به کار ببریم، به امید اینکه زبانی خالص و بی عیب و نقص ارائه دهیم! این در جای خود ذهنیت بسیار ارزشمندی است و به صورت تدریجی امکان پذیر است؛ اما باید ببینیم در چه حیطه ای ترجمه می کنیم و هدف از ترجمه ی ما چیست؟  ترجمه ی صرفا واژه محور و تولید و پمپاژ و تزریق واژه با توجه به نیاز روز زبان در جای خود ضروری است؛ اما در درجه ی نخست باید اصل انتقال مفهوم در نظر گرفته شود و نه لزوما تحمیل واژه ها و ساختارهایی ظاهرا درست، لیکن دشوار، ناآشنا و در موارد زیادی نامفهوم برای مخاطب.

باید زبان مقصد و اصطلاحات رایج در زبان مقصد را به خوبی بشناسیم، فراگیر ترجمه کنیم و زبان را در واژه ها و اصطلاحات و بعضا لحن و بیان منطقه ی خاصی محدود نکینم.

در مراحل بعد مباحث دستورزبان، انتخاب واژه های مناسب برای هر مفهوم، غنی کردن ترجمه با استفاده از اصطلاحات و عناصر زبان و بهره گیری از فولکلور و زبان شفاهی، توانایی واژه سازی در چارچوب قواعد زبان و سایر موارد مطرح می شود که به مرور به آنها خواهیم پرداخت.