خانه > فرهنگ و آداب و رسوم - Ferheng û Fûlklor فه‌رهه‌نگ و فوولکلۆر > توضیحی بر مقاله ” نوروز ، آیین الفه در بین کرد های خراسان”

توضیحی بر مقاله ” نوروز ، آیین الفه در بین کرد های خراسان”

تو ضیحی بر مقاله ” نوروز ، آیین الفه در بین کرد های خراسان”تو ضیحی بر مقاله ” نوروز ، آیین الفه در بین کرد های خراسان” نوشته : جناب آقای اسماعیل حسین پور – (صمد قلی زاده)

با درود وسلام وتبریک و تهنیت نوروز ۱۳۹۵

مقاله بسیار زیبائی ، از جناب آقای حسین پور در سایت ” بهار نیوز” درج گردیده است. وهمین مقاله در وبلاگ ایشان نیز مندرج است.این مقاله که در خصوص آیین ” الفه” کرمانج ها در خراسان است تحسین وسپاس بسیاری از علاقمندان به فرهنگ وآئین کرمانجی را برانگیخت.
ضمن سپاس فراوان از جناب آقای حسین پور، مطالبی چند را در خصوص تکمله نوشتار آقای حسین پور بیان می دارم.

۱ – همانگونه که آقای حسین پور نیز فرموده است الفه ممکن است با الفت هم ریشه باشد.وهمچنین ممکن است از ” الفه” ( – فتحه لام، وتشدید وفتحه فا) یولف – تالیف” به معنای گرد هم آئی نیز باشد.بنابراین شبهای الفه کرمانجی یعنی شب هائی که ارواح در گذشتگان، در خان ومان گرد هم امده ودیدار ها با یکدیگر تازه می شود.

۲- آنگونه که ابراهیم پورداود در کتاب ” فرهنگ ایران باستان ” صفحه ۵۴ بیان می دارد: ” – فروشی ( فرورتی) نیروئی است که اهورا مزدا از برای نگهداری آفریدگان نیک ایزدی از آسمان فرو فرستاد.ونیروئی است که سراسر آفرینش از پرتو آن پایدار است. پیش از آنکه اهورا مزدا جهان خاکی را بیافریند، فرورد هر یک از آفریدگان نیک این گیتی را در جهان مینوی زیرین بیافرید و هریک را به نوبه خود از نگهداری آن آفریده جهان خاکی فرو می فرستد وپس از فنا وزوال آن آفریده ، فرورد آن دیگر باره به سوی آسمان گراید. وبه همان پاکی وتقدس ازلی بماند. اما هیچ وقت کسی را که به وی تعلق داشت فراموش نمی کند.وهر سال یکبار به دیدن وی می آید. وآن هنگام جشن فروردین است. یا روزهائی که از برای فرود آمدن فروهر های نیکان وپاکان وپارسایان اختصاص یافته است.”.(۱)

۲- آنچه را که پور داوود بیان داشته است ماخوذ از اوستا است.اما فرود آمدن ارواح بر روی زمین جهت دیدار از بازماندگان ، بسی دیرینه تر از آنچه که اوستا شرح داده است می باشد. در حقیقت آنچه را که اوستا بیان داشته است ، اندیشه های تکامل یافته ” توتم ” است که دورکهایم در کتب خویش که در خصوص پیدایش دین به خوبی تحلیل وتفسیر کرده است می باشد.
تناسخ ارواح ، در میان علی الهی ها (۲) ، ویزیدی ها (۳) ونیز کتب ” اکنکاری” ها (۴ ) نزدیکی فوق العاده ای به اندیشه ” الفه ” دارد.

۳- ارواح نیکان وپاکان ، در داستان بلند ” سمک عیار” که پژوهشگران ، آن را داستانی مربوط به دوران اشکانیان وشاید دیرینه تر از اشکانیان نیز باشد می دانند، بارها تکرار شده است. در این داستان بلند ، سمک عیار وکسانی که سوگند وفاداری را بر جای می آورند از نیکان وپاکان سوگند می خورند.

۴- نیکان وپاکان وارواح آنان ، همان ابدالی هستند که در اندیشه های متصوفه به نام ” ولی ” مشهور هستند.که این اولیاء در نقش های متفاوتی جهت یاری ومساعدت ظاهر می شوند.مثلا درمثنوی مولوی در داستان پادشاه وکنیزک آن ولی , که به یاری پادشاه می شتابد یکی از ابدال است.(۵) این ابدال در اثر ریاضت وتزکیه نفس به مقامی رسیده اند که از جانب خداوند یه یاری انسان های درمانده می شتابند.در مذهب یزیدی ها ، مقام ابدال را ملک طاووس دارد که خود را بعنوان ” پیر راهنما ” معرفی می نماید.(۶)

۵- آئین ” الفه ” کرمانجی ، را می باید نه در شکل مادی آن جستجو نمود. بلکه در شکلی که هیچ خط تمایزی میان عالم غیب وشهادت وجود ندارد؛ ویا به عبارتی دیگر در اندیشه صرف سنتی که انسان ها میان خود وارواح تمایزی قائل نیستند باید کنکاش نمود.

(۶) – بنابراین ، شبهای الفه کرمانجی ، دیرینه تر از اندیشه های اوستا وزرتشتی ها می باشد. شبهای ” الفه ” کرمانجی نه جهت خوراک شبانه یعنی شام خوردن می باشد. بلکه جهت فروزان نگه داشتن آتش مقدس است. یعنی آتش در اجاقی که همیشه در خانواده های نیاکان ما برافروخته بوده است.ارواح نیاکان ونیر ابدال ، بدین جهت در شبهای الفه فرود آمده وگرد یکدیگر جمع می شوند تا مشاهده نمایند که آیا آتش اجاق همچنان فروزان است ویاخیر؟
آتش اجاق ،نمادی از نور خداوندی می باشد. پس شبهای الفه شبهای نیایش نیز می باشد که بزرگان خانواده گرد یکدیگر جمع می شوند تا به نیایش بپردازند.

(۷ ) – روانکاوان در خصوص آتش به تفصیل سخن گفته اند. در خصوص آتش اجاق نیز در کتیبه های باستانی عیلامیان به نحو مبسوط وتفصیل شرح داده اند.(۷) ودر همین مورد نیز مهرداد اوستا در کتب خویش توضیحات ارزنده ای دارد.
…………………………………………………………………………………………………………………………….

(۱) – فرهنگ ایران باستان – نگارش ابراهیم پور داوود – انتشارات اساطیر – چاپ دوم ۱۳۸۶

(۲) – در خصوص اندیشه های علی الهی ها در تناسخ ارواح ، تاکنون با کتابی که شرح مفصلی در این مورد داده باشد
مواجه نشده ام. وصرفا گفتگوهائی است که به صورت شفاهی با پیروان این مذهب داشته ام.

(۳) – تاریخ وفرهنگ ایران – در دوره انتقال از عصر ساسانی به عصر اسلامی – نوشته دکتر محمد مهدی ملایری – جلد هفتم – پیوست ها (۱) – انتشارات توس چاپ نخست نوروز ۱۳۷۹ – صفحه ۳۴۷

(۴)- اکنکار ، یکی از مذاهب قدیمی در تبت می باشد، که به تناسخ ارواح وهمچنین طول عمر های ۷۰۰ ساله در روحانیون خویش معتقدند.واعتقاد دارند که روحانیون آنها از انرژی کیهانی تغذیه می نمایند. این مذهب در حدود ۵۰ سال است که در اروپا وامریکا پیروانی یافته است. در سالهای ۱۳۷۶ الی ۱۳۸۰ کتبی از آنها به زبان فارسی منتشر گردید وسپس از نشر مجدد این کتب ممانعت به عمل آمد.

(۵) – شرح مثنوی – مولانا بهزاد افقهی – دروس صوتی – جلسه نوزدهم

(۶) – تاریخ وفرهنگ ایران -(منبع ذکر شده فوق) صفحه ۳۳۸

(۷) – در تاریکی هزاره ها – نوشته ایرج اسکندری –

  1. شویشکاهشن
    ۱۴ فروردین ۱۳۹۵ در ۱۱:۰۵ | #1

    باسلام وسپاس.خطاب به دوست بزرگوارکرمانج عارضم.همش تقصیراین گوشیهای اندرویدوفضاهای مجازیست.والا سایت گرینگ ا…مزارکمافی السابق کارش بیسته.مالآآآآواپسمامووووووووو

  2. کرمانج
    ۸ فروردین ۱۳۹۵ در ۱۳:۱۲ | #2

    سلام
    خدا قوت
    داشتم بقیه پست های الله مزارو نگاه میکردم. با خودم میگم وای! چه به سر این سایت پرمخاطب اومده مه الان عملا متروک شده و همه پستهای این سه چهار ماهه رو بخونی، ۳۰تا کامنت هم نداره. واقعا دو سال پیش، اوج درخشش سایت الله مزار بود. ولی حالا چی؟! مدیریت سایت یه فکری به حال و روز این سایت بکنه و تغییرات و تصمیات اساسی بگیره تا الله مزار به روال عادی گذشته ش برگرده و مخاطباشو باز پیدا کنه. سال خوب و خوشی رو براتون آرزومندم. هم شما و همم سایتتون