خانه > ZÛGOTINOK, بندارۆک Bindarok > «زووگوتنوک Zûgotinok» یا تلفظ سریع جملات در کُرمانجی

«زووگوتنوک Zûgotinok» یا تلفظ سریع جملات در کُرمانجی

«زووگوتنوک Zûgotinok» یا تلفظ سریع جملات در کُرمانجی«زووگوتنوک Zûgotinok» یا تلفظ سریع جملات در کُرمانجی یکی از عناصر فولکلوریک و فرهنگ عامه ی مردم محسوب می شود. زووگوتنوک همان گونه که از نامش مشخثص است، تلفظ سریع و مرتب جملات و واژه های هم قافیه و هم اهنگ است که گاهی دارای معنا و گاهی بی معنا می باشد. این جملات و شعرک ها گاهی دارای پایان و گاهی بی انتها هستند و هر کس می تواند با آوردن واژه های متناسب آن را ادامه دهد.

زووگوتنوک معمولا یک نوع زبان برگرفته از طبیعت و یا اعمال رفتارهای اجتماعی و ارتباطات بین افراد را بکار می برد و بنابراین می تواند در سنین مختلف به کار رود. لیکن به جهت آهنگ و حالت سرودگونه ی آن در میان کودکان بیشتر طرفدار دارد و از سویی کمک زیادی در یادگیری و آشنایی با عناصر پیراموزنی زندگی به آنها می کند. با سرودن آنها نوعی انس و آشنایی با طبیعت در ذهن کودک شکل می گیرد.زووگوتنوک ها گاهی مضامین هجو نیز دارند.

از سوی دیگر “زووگوتنوک ها (سریع گفتن جملات) درادبیات شفاهی ما نوعی بازی و سرگرمی هستند که از کسی خواسته میشود عبارت یا جمله ای خاص را پشت سر هم چندبار تکرار کند , این جملات گاهی دارای وزن و قافیه هستند و به شیوه شعر گفته میشوند و گاهی نیز بدون وزن و قافیه , در هر حال جملات پیچیده ای هستند که تلفظ و تکرارآنها سخت بوده و بعضی ها در گفتن آنها دچار اشتباه شده و معنی جملات با تلفظ غلط آنها تغییر و باعث خنده و سرگرمی می شود.”(۱)

طبیعتا هر یک از ما در دوران کودکی و حتی اکنون چند مورد از این «زووگوتن» ها را به خاطر داریم. در مناطق مختلف کُرمانج نشین این عنصر فولکلوریک دیده می شود. در اینجا چند نمونه از زوگوتنوک از مناطق مختلف ذکر می شود.

زووگوتنوک در خراسان:

۱ – Hîvo Hîvo , Zengul zîvo , Bavê te hevîr kir , Diya te fetîr kir , Bane aqa mîr kir , Parê te je bîr kir (2)

۲ – Rîvî le rê livî, rê le rîvî livî

۳ – Rîvî le serê rê rî revî

زووگوتنوک در بین کُرمانج های آناتولی مرکزی:

۱ – Kil kil kil meşkê
Destê kewanî ye bişkê
Têr neda me hevreşkê (۳)

***

۲ – Rovî rovî rindike
Serê dilê rovî guleke
Rovî çû mala xalê xwe
Xwarî ye nan çay û ava xwe
Bihejmire bihejmire bist û çarê xwe (3)

***

۳ – Kê te xist
-Pîrekê
Bi çi?
-Bi badikê
Sewa çi?
-Sewa goştê golikê
Ax li min wê pîrikê
-Kêra reş li zikê
Ne dile ne gurçikê (۳)

***

۴ – Nîsk û nokê
Tev kelî yê
Kete coqê
Coq miçiqî
Rûn biriqî (۳)

***

۵ – Şîv kundir, paşîv kundir, ez a rindtir naxwim kundir. (3)

زووگوتنوک در مناطق دیگر:

۱ – heft teşt mist nîsk

***

۲ – heft hirç, heşt hirç
her heft hirç, her heşt hirç
her heft hirçé pişt bi pirç
her heşt hirçé pişt bé pirç

***

۳ – Xalê Bekir çavê xwe vekir
Eynik dani, li xwe mêze kir
Serê xwe şûşt, riyê xwe şe kir
Xuriniya xwe kir bi şîr û şekir
Şal û şapik li bejna xwe kir
Ne guh da min, ne bi peyva te kir
Rabû bi rê ket, çû Diyarbekir
Ax bêaqil Xalê Bekir.

***

۴ – min zû got,
wê pez dot,
wî nan sot,
wan kir cot.

نمونه های زیادی از زووگوتنوک در فرهنگ عامه و شفاهی کُرمانج ها دیده می شود و در هر منطقه ای می توان ده ها مورد از آن را پیدا کرد.

چند نمونه از زووگوتنوک ها را می توانید در لینک های زیر پیدا کنید:

طبیعت در شعر کودکانه کُرمانجی

زووگوتنوک های کرمانجی (سریع گفتن جملات)

ZÛGOTINOK çîye? Çend zûgotinokêm kurmancî

***

________________________________

۱ – http://www.ellahmezar.ir/?p=2061

۲ – بررسی و شرح یک متل زیبای کُرمانجی / جلال دامن افشان (آشخانه)

http://www.ellahmezar.ir/?p=25071

۳ – مجله ی «بیرنَبوون Bîrnebûn» مختص کُردهای آناتولی مرکزی

نویسنده: برات قوی اندام

***

***

کُردهای آناتولی مرکزی و شباهت زبانی با کُرمانجی خراسان

  1. کرمانج خراسان
    ۲۶ آذر ۱۳۹۴ در ۱۰:۴۱ | #1

    silav. Mala te ava keko

  2. Elî Recebzade
    ۲۰ آذر ۱۳۹۴ در ۱۴:۳۸ | #2

    Rêz û silav
    Gelek sipas heval,pirr rind bû
    Malava