بایگانی

بایگانی برای دسته ی ‘فرهنگ و آداب و رسوم – Ferheng û Fûlklor فه‌رهه‌نگ و فوولکلۆر’

دیدگاهی بر مقاله ی: “رقص کُردی / کُرمانجی در شمال خراسان از کجا نشات می گیرد؟”

۲ شهریور ۱۳۹۵ ۹ دیدگاه

دیدگاهی بر مقاله ی: "رقص کُردی / کُرمانجی در شمال خراسان از کجا نشات می گیرد؟"دیدگاه بر مقاله ی “رقص کُردی / کُرمانجی در شمال خراسان از کجا نشات می گیرد؟” (لینک مقاله) از جناب صمد قلی زاده

صمد قلی زاده

۱- کردهای خراسان در قالب چند ایل وارد این سرزمین بسیار بزرگ به نام خراسان شدند.کلیم الله توحدی به حق وبه درستی دراثر عظیم وبزرگ خویش به نام «حرکت تاریخی کرد به خراسان»، از چند «ایل » نام می برد.
معنای ایل چیست ؟ «ایل عبارتند از : یک کنفدراسیون ، ادامه ی نوشته

مقدّمه ای برقصه ها و افسانه های مهجور و مغفول کُردهای خراسان

۳۱ مرداد ۱۳۹۵ ۱ دیدگاه

مقدّمه ای برقصه ها و افسانه های مهجور و مغفول کُردهای خراساننوشته صمد قلی زاده

مقدمه

افسانه وقصه هر قوم ونژادی ، انعکاس آئینه وار زندگی روزمره آن قوم ونژاد می باشد.به عبارت دیگر ، قصه ها وافسانه ها ، انعکاس عین در ذهن به شمار می آیند.هر عینی که با کار انسانی تبلور می یابد در ذهن منعکس می شود. جهانی جدید ونوین در ذهن انسان پدید می آورد که جهانی مستقل بوده وپدیدار های بسیاری را در خود پنهان می سازد.کارل پوپر این جهان ذهنی پدید آمده را «جهان سوم» می نامد.(۱) ادامه ی نوشته

رقص کُردی / کُرمانجی در شمال خراسان از کجا نشات می گیرد؟

۱۲ مرداد ۱۳۹۵ ۵ دیدگاه

رقص کُردی / کُرمانجی در شمال خراسان از کجا نشات می گیرد؟برخی اظهار نظر و دیدگاه ها در مورد چرایی و اصالت رقص های کنونی کُردی در خراسان وجود دارد؛ برخی اظهار می دارند اگر این رقص اصالت کُردی دارد چرا در هیچ کجای کُردستان چنین رقصی وجود ندارد. آنها می گویند این رقص کُردی نیست و مربوط به سایر اقوام (تات ها یا ترک ها) در منطقه است و سپاس در میان کُردها رواج پیدا کرده است.

ضمن احترام به تمام نظرات در حد آشنایی و شناختی که دارم نکاتی را عرض می کنم.

اولا مشخص کنیم وقتی یک شاخصه ی فولکلوریک و فرهنگی از کُردهای خراسان را با «کُردستان» مقایسه می کنیم ابتدا مشخص کنیم کجای کُردستان ادامه ی نوشته

«سیب میخک کوب» سمبل عشق و دوست داشتن در میان کُردها

۱۸ تیر ۱۳۹۵ ۲ دیدگاه

«سیب میخک کوب» سمبل عشق و دوست داشتن در میان کُردهاترجمه از کُردی کُرمانجی: برات قوی اندام

«عمر برخی از هدیه ها از عمر عاشقان طولانی تر است.»

وقتی انسان این هدیه را می بیند بی اختیار همانند شی ای جادویی در برابر چشمانش می درخشد.

خیلی اوقات صرفا با دیدنش متوجه نمی شوی. باید در دست بگیری، را بو کرده و جادویی بودن آن را حس کنی. این جادو و افسون نهفته در این هدیه انسان را کنجکاو می کند. اما وقتی انسان اندکی تحقیق می کند متوجه می شود که این ادامه ی نوشته

زیست جهان جدید و تعبیر و تاویل سنت کُرمانجی

۱۹ خرداد ۱۳۹۵ ۲ دیدگاه

زیست جهان جدید و تعبیر و تاویل سنت کُرمانجی صمد قلی زاده
– تقدیم به تمامی کسانی که دغدغه فرهنگ وسنت کرمانجی را دارند. وتقدیم به هیوا مسیح –

با طرح موضوع انسان در نوشتار پیشین ، که در خصوص عارف بودن یا گنوستیک بودن جعفرقلی عنوان گردید ؛ ما گام خویش را در تغییر وتحولات قرن بیست ویکم می گذاریم.
ما کرمانج های خراسان سعی بلیغ وتلاش مضاعف در حفظ سنت وفرهنگ کرمانجی خویش داشته وگاهی نیز با تعصبی سخت جانبدارانه از آن سخن می گوئیم.
اما وسوسه شیطانی «فهم» از ما سوال می کند ادامه ی نوشته

Sêva Mêxekrêj (Sêva Qerenfîlkirî) sembola evîndariyê di çanda kurdî da

۱۸ خرداد ۱۳۹۵ بدون دیدگاه

Sêva Mêxekrêj (Sêva Qerenfîlkirî) sembola evîndariyê di çanda kurdî daTemenê hinek diyariyan ji temenê evîndaran dirêjtir e.

Dema mirov wê dibîne bêhemd wek tiştekî efsûnî li ber çavan şewq vedide.

Gelek caran tenê bi dîtinê nayê nasîn. Divê yek dest bidê, bêhn bike, û hinekî jî xwe bi dest efsûniya wê berde. Ev efsûnî mirovî bi pey meraqekê jî dixe. Lê piştî mirov hinekî li ser lêkolîn dike, dibîne ku ev Sêva Mêxekrêj e, û wek diyariyek e ادامه ی نوشته

کعبهٔ زرتشت و نام های باستانی در بین کُردهای خراسان

۱ خرداد ۱۳۹۵ بدون دیدگاه

کعبهٔ زرتشت و نام های باستانی در بین کُردهای خراسانکعبهٔ زرتشت نام بنای سنگی چهارگوش و پله‌داری در محوطهٔ نقش رستم در کنار روستای زنگی‌آباد شهرستان مرودشت فارس در ایران است. محوطهٔ نقش رستم علاوه بر بنای مذکور، یادمان‌هایی از عیلامیان،ماد، هخامنشیان و ساسانیان را نیز در خود جای داده‌است.
کعبهٔ زرتشت در دوره پیش  از ٔ هخامنشی ساخته شده و از نام بنا در آن دوران اطلاعی در دست نیست ولی در دورهٔ ساسانی به آن بُن خانک گفته می‌شده و نام محلی این بنا هم، کُرنای‌خانه یا نقاره‌خانه بوده و اصطلاح کعبهٔ زرتشت در دوران اخیر و از حدود قرن چهاردهم میلادی به این بنا اطلاق شده‌است. ادامه ی نوشته

توضیحی بر مقاله ” نوروز ، آیین الفه در بین کرد های خراسان”

۴ فروردین ۱۳۹۵ ۲ دیدگاه

تو ضیحی بر مقاله ” نوروز ، آیین الفه در بین کرد های خراسان”تو ضیحی بر مقاله ” نوروز ، آیین الفه در بین کرد های خراسان” نوشته : جناب آقای اسماعیل حسین پور – (صمد قلی زاده)

با درود وسلام وتبریک و تهنیت نوروز ۱۳۹۵

مقاله بسیار زیبائی ، از جناب آقای حسین پور در سایت ” بهار نیوز” درج گردیده است. وهمین مقاله در وبلاگ ایشان نیز مندرج است.این مقاله که در خصوص آیین ” الفه” کرمانج ها در خراسان است تحسین وسپاس بسیاری از علاقمندان به فرهنگ وآئین کرمانجی را برانگیخت. ادامه ی نوشته

آیین «الفه» در بین کردهای خراسان

۲۹ اسفند ۱۳۹۴ بدون دیدگاه

آیین «الفه» در بین کردهای خراسانمردم شمال خراسان که با تنوع فرهنگی و زبانی شان سرمایه ای برای ایران عزیز به شمار می روند دارای اشتراکات فرهنگی فراوانی هستند که پرداختن به آنها معرفی بخشی از فرهنگ کهنسال ایران زمین است.

یکی از سنت های نیک در بین کردهای خراسان که پیش از نوروز نمود و نماد پررنگی دارد آیین «الفه» است. الفه در بین برخی اقوام ایران زمین هم رایج است که تفاوت هایی با آنچه امروز در بین کردهای خراسان مرسوم است دارد. این آیین ادامه ی نوشته

هَوْدَه مال (هه‌ڤده‌ مال – Hevdemal) در بین کُردهای خراسان – کُردی و فارسی

۱۱ اسفند ۱۳۹۴ ۱ دیدگاه

هَوْدَه مال (هه‌ڤده‌ مال – Hevdemal) در بین کُردهای خراسان - کُردی و فارسیدر تقویم و سالنمای کُردهای خراسان ۱۷ شب مانده به نوروز یعنی شب ۱۳اُم اسفندماه به نام هَوْدَه مال (Hevdemal) (هفده منزل) گفته می شود. در باور کُردهای خراسان این شب شبی فرخنده و مبارک است. این شب را با خوردنی معروف آن یعنی کووماج (Kûmac) معروف آن می شناسند. در این شب کوماج (نوعی نان یا کیک ضخیم که بسته به سلیقه ی افراد از آرد و شیر و روغن زرد و … در داخل یک دیگ یا قابلمه ی بزرگ ساخته می شود) پخته می شود. در داخل خمیر کوماج یک عدد مهره ی سبز یا آبی گذاشته می شود به طوری که دیده نشود. سپس سر سفره و هنگام تقسیم کووماج بین افراد خانواده این مهره نصیب هر کدام از اعضای خانواده شود ادامه ی نوشته

Şewaşkirin li dawetên kurmancî yên Xorasanê

۲۲ دی ۱۳۹۴ ۱ دیدگاه

Şewaşkirin li dawetên kurmancî yên XorasanêBerat Qewîendam – Kurd li her derê ku dijîn dawetên xwe bi coş û şahiyeke mezin bi rê dixinin. Kurdên Xorasanê – Kurmanc – jî dawetên xwe bi kêf û şahî û li gorî resm û rêceyên cûrbicûr bi rê dixinin. Bi giştî dawetên kurmancî hema bêje bi qasî du rojan dikişîne. Hin taybetiyên dawetên kurmancî hene ku hinek ji wan li seranserî deverên kurdnişîn li bakûrê Xorasanê hevpar in, lê hinek ji wan taybetî deverekê ne. Ez dixwazim li vê mijarê resm yan baştir bêjim qonaxeke daweta kurmancî li ba kurdên Xorasanê bi we ra bidim nasandin ku navê wê jî Şewaş yan Şabaşkirin e. ادامه ی نوشته

Şeva Çêlle (Şeva Çileyê) anku Şeva Yeldayê

۳۰ آذر ۱۳۹۴ ۲ دیدگاه

Şeva Çêlle (Şeva Çileyê) anku Şeva yeldayêŞeva Çille anku Şeva Yeldayê yek ji ceşnên herî Kevin yên îraniyan e. Ev ceşna hevdem ligel Şorişa Zivistanê û li şeva herî dirêj a salê ye ku li dû wê dirêjahiya rojan li nîvkoreya bakûrî ber bi zêdebûnê va tere.

Şeva Yeldayê yan wek ku kurdên Xorasanê dibêjin Şeva Çêlle ji dema rofirrîna (rojavabûn) roja 30`ê meha azerê (roja herî dawîn a payîzê û roja dawîn a meha 9`a tavî) û ۲۱`ê kanûnê dest pê dike û heta roverketina (rojhilatin) 1`ê meha dêyê anku 22`ê kanûnê ku yekem roja zivistanê ye didome. ادامه ی نوشته

پیرایه هایی که بر پیراهن مان افزوده اند

۲۹ آذر ۱۳۹۴ ۱۴ دیدگاه

پیرایه هایی که بر پیراهن مان افزوده اندلباس هر قوم و ملتی بخشی از فرهنگ و هویت آن مردم است. لباس زنان و مردان کرد خراسان در بلندای تاریخ توانسته است به زیبایی شکوه فرهنگ این مردم را در کنار سایر اقوام ایران عزیز به زیبایی حفظ کند. لباس سنتی کردهای شمال خراسان در بین مردان معمولا شامل کلاه، دستمال دور گردن، پیراهن، شلوار گشاد کردی،شال کمر، پای تابه، جوراب کردی و کفش چاروق است. در این میان پیراهن کردی که برخی هنرمندان ما از جمله برخی گروه های حرکات موزون، اهالی موسیقی و هنرمندان در این سالیان بر تن کرده اند نه تنها هیچ شباهتی با پیراهن سه دکمه ای کردهای خراسان ندارد بلکه با پیرایه بستن بر این پیراهن ها و استفاده از برخی ادامه ی نوشته

Zivistan û baweriyên kurmancên Xorasanê li bara wê

۲۳ آذر ۱۳۹۴ ۱ دیدگاه

Zivistan û baweriyên kurmancên Xorasanê li bara wêBerat Qewîendam

Cîgeheke taybet a demsala zivistanê li ba kurmancên Xorasanê heye û bawerên li bara vê demsalê li nav xelkê hene. Ez dixwazim li vê nivîsarê hinek ji bawer û urf û edetên kurmancên Xorasanê di heyama demsala zivistanê da pêşkêşî we xwendevanên hêja dikin. Helbet Xorasan devereke mezin û berfireh e û kurdên Xoarsanê jî li zêdetir ji 20 bajarên mezin û biçûk û bi çend sed gundan belav bûne. Bi dehan eşîrên mezin ادامه ی نوشته

از «لوتک و لوتکوانی» تا لوتی های کُرمانج و لوتی گری Lotî û Lotikvanên xorasanî

۲۱ شهریور ۱۳۹۴ بدون دیدگاه

از «لوتک و لوتکوانی» تا لوتی های کُرمانج و لوتی گری Lotî û Lotikvanên xorasanîکُرمانجستان – واژه ی «لوت Lot» (با تلفط «ت» ویژه ی کُرمانجی همانند «ط» در عربی) در زبان کُردی کُرمانجی به معنای حرکات و جهش پا است، به عنوان مثال حرکات پای بره ای که در حال بازی و جهش و جفتک انداختن است. به همین ترتیب واژه ی «لوتک Lotik» مترادف واژه ی کُردی «پین Pêhn» به معنای لگد و جفتک است (همردیف واژه های zîtik, pên, zîçik) و در معنای زبانی کنایی و محاوره ای به عنوان سخنان طنزآمیز و فکاهی و جفتک انداختن زبانی (قلمبه پراکنی) است. همچنین فعل Lotik Avêtin یعنی جفتک انداختن یا لگدپراکنی در زبان محاوره کاربرد دارد.

واژه ی «لوتی Lotî» یا «لوتکوان Lotikvan» در معنای لغوی ادامه ی نوشته

ÇÎVANOK û TIŞTONEK / Tiştonek(Mamik) û Ramangeriya Zarokan

۱۵ تیر ۱۳۹۴ بدون دیدگاه

ÇÎVANOK û TIŞTONEK  / Tiştonek(Mamik) û Ramangeriya ZarokanTiştonek (mamik) cureyekî lîstik û pirsên devkî ye ku zîrekî û şarezayiya mirov pê tê pîvan. Ew bi piranî di nav zarok û ciwanên negihîştî de tên bikaranîn lê kesên gihîştî jî ji bikaranîna wan ne dûr in. Hîma mamikan ji pirs û bersivan pêk tê û bi riya tiştine hemşêwaz mebesta tiştine din tê kirin, ango dihêlin hişê mirov bi giştî û zarokan bi taybetî tevbigere û asoyên ramangeriya xwe fireh bike.

Di mamikan de lîstikvan dibin du bere, bereyek mamikan vedibêje û bereya din jî bersiva wan dide. Delameta ادامه ی نوشته

باور فرهنگی “لومه” / لومه کرن Lomekirin

۲۶ خرداد ۱۳۹۴ ۳ دیدگاه

باور فرهنگی "لومه" / لومه کرن Lomekirin جلال دامن افشان
مقدمه: فرهنگ کرمانجی(کردی کرمانجی) از آنجایی که برگرفته از تجربه ها و سنت های مستمر و مداوم مردمان کرمانج اعم از زن و مرد در طول سده ها تا چند هزارسال می باشد، لذا عموم باورها و رفتارها و آیین ها و اندیشه هایش مبتنی بر واقعیت است.
شرح اینکه وقتی ما با اندیشیدن صرف به یک نتیجه می رسیم هم می تواند درست باشد و نیز غلط. اما اگر یک روش را نسل اندر نسل و جد اندر جد انجام داده باشیم -نه بصورت قطعی- اما بصورت نسبی می توان به درست بودنش اطمینان داشت.
مثلا باوری می گوید که جوشانده ی عناب سینه را صاف می کند. ادامه ی نوشته

Şeva 15`ê Şeibanê; Eyda Beratê li we pîroz be

۱۲ خرداد ۱۳۹۴ بدون دیدگاه

Şeva 15`ê Şeibanê; Eyda Beratê li we pîroz beشب نیمه ی شعبان از روزگاران قدیم در میان کُردان خراسان – کُرمانج ها – به نام «عید برات» یا «شب برات» نامیده شده و شبی عزیز و مقدس به شمار می رفته است. این شب بر شما پیروز و فرخنده باد. (متن فارسی را از اینجا بخوانید)

Berat Qewî Endam – Li nîva meha şeibanê ya her sal yanê di roja çardehem û şeva panzdehem a vê mehê li welat û deverên cûrbicûr ên Rojhilata Navîn her wiha nîvparezemîna hindê wek Îran, Pakistan, deverên kurdnişîn û ji wan li Xorasanê merasima taybet a “Berat“ bi navên cûrbicûr wek “Eyda Beratê“, ادامه ی نوشته

Gulîbirîna jinên kurd dema ku delalên xwe ji dest didin

۳۰ اردیبهشت ۱۳۹۴ بدون دیدگاه

Gulîbirîna jinên kurd dema ku delalên xwe ji dest didinElla mezar e, mezar e…
Xerîb rêguzar e
Va çi rozigar e!

Jinên kurd dema ku delalên xwe ji dest didin, guliyên xwe dibirin û li ser mezela wan datînin… Ev nîşana sozdariya wan e

Ev du wêneyana yên Şengalê ne ادامه ی نوشته

Bi wêne: Nîşangeha nigargeriya cil û bergên jinên kurd ên Kelhor

۲۸ اردیبهشت ۱۳۹۴ ۱ دیدگاه

Bi wêne: Nîşangeha nigargeriya cil û bergên jinên kurd ên Kelhor  کرمانشاه _ افتتاحیه نمایشگاه نقاشی «کمرچین» پریا جانجانی با موضوع لباس زنان کرد کلهرکرمانشاه _ افتتاحیه نمایشگاه نقاشی «کمرچین» پریا جانجانی با موضوع لباس زنان کرد کلهر

Kirmaşan – Vekirina nîşangeha nigargeriya xatûn Periya Cancanî ya bi navê ”Kemerçîn” li ser mijara cil û bergên jinên kurd ên Kelhor

ادامه ی نوشته

Bi wêne: Cejna loran a Gulveniyê li Xurem Awata Loristanê

۲۷ اردیبهشت ۱۳۹۴ بدون دیدگاه

Bi wêne: Cejna luran a Gulveniyê li Xurem Awata LuristanêGulvenî yan Gulwenî li zaraveya lorî bi cûreyek rûserî (kewn) ku piranî ji hewrîşemê tev neqş û nigarên kevn tê gotin. Ev cûrek cil û berg e ku jinên lur bi awayekî taybet lis erê xwe girê didin û beşek ji cil û bergê kevn ê jin û mêrên Loristanê tê hesibandin. Keçikên nifşa niha ji cûreya biçûktir a wê bi kar tînin. Ev rûserî û kewna ji soxat û mizgîniyên Loristanê ne. Ev serbenda di dema berê da li kincêm mêran jî dihate bikaranîn û bi giştî serbend û destar ji dema Medan û Hexamenişiyan li kinc û cil û bergên mêr ادامه ی نوشته

قسم خوردن (سویند/سوند خوارن Swînd/sond xwarin) در میان کُردها

۲۵ اردیبهشت ۱۳۹۴ ۸ دیدگاه

قسم خوردن (سویند/سوند خوارن Swînd/sond xwarin) در میان کُردهاقسم خوردن (سویند/سوند خوارن Swînd/sond xwarin)

یکی از عناصر فرهنگ عامه (فولکلور) هر ملتی قسم های رایج در بین آنهاست. در فرهنگ عامه کُردها انواع قسم ها و سوگندها وجود دارد. گاهی سوگند به خدا، گاهی به انسان های متعالی  و بزرگ، گاهی به عناصر طبیعت مثل خورشید، گاهی به زمان ها، گاهی به برخی مکان ها. به عنوان مثال سوگند به نیم روز (Nîvroj) یا سوگند به بینگاو و غیره. شما می توانید سوگندهای رایج در منطقه ی خود را زیر این نوشته ذکر کنید.

Swînd/sond xwarin yek ji hêmanên çand û folklûra ادامه ی نوشته

Kiloça serê salê li cem êzdiyên Ermenîstanê

۲۲ فروردین ۱۳۹۴ بدون دیدگاه

 Kiloça serê salê li cem êzdiyên Ermenîstanê          Marîna Siyabend

Her olek (dîn) bi cejnên xwe dewlemend û rengîn e. Baweriya olî jî bi pêkanîna rê û resman, bi pîrozkirina cejnan  xurt dibe.

Kurdên êzdî di nav penc hezar salan de, di nav sirgûn, talan, girtin, qirkirin û penaberiyê re ola Ezdayetiyê xwedî kirine û gîhandine rojên me. Îro jî li tevahiya gerdûnê belavbûyî, di nav netew û oldarên cur bi cur de anîna dînê xwe diparêzin. ادامه ی نوشته

نقش لباس کردی در ارتباطات اجتماعی و میان فرهنگی / فردین مصطفایی

۳۰ بهمن ۱۳۹۳ ۱ دیدگاه

نقش لباس کردی در ارتباطات اجتماعی و میان فرهنگی / فردین مصطفایینقش ارتباطات به صورت عام و زبان و نمادهای فرهنگی به طور خاص در استحکام جوامع بشری و شکل گیری مناسبات اجتماعی و روابط میان فرهنگی در طول تاریخ موثر بوده است. پوشاک از یکی از مهمترین سمبل های فرهنگ- اجتماعی بوده، چه بخواهیم و چه نخواهیم به اطلاع رسانی درباره ما در عرصه عمومی می پردازد و دیگران بر مبنای اطلاعات دریافتی از ما، سطح و نوع ارتباط اولیه را با ما برقرار می نماید. در بسیاری از جوامع و فرهنگ ها، ارتباطات میان فردی، اجتماعی و درون سازمانی، چنان از نحوه پوشش افراد و اعضا متاثر می شود که گویا استفاده از این نوع لباس، اولین پیام ارتباطی واحد از سوی آن فرهنگ به بیرون اعلام می نماید. ادامه ی نوشته

انگشتر – عباس فرهادی Gustîl – ٍEbas Ferhadî

۱۸ آذر ۱۳۹۳ ۲ دیدگاه

به آتش انداختن ابراهیم Bi êgir avêtina H. Ibrahîmê / عباش فرهادی توپانEbas Ferhadî

Ji mêj ve di tiliyan de ye. Dîroka peydabûna wê ne xuya ye. Lê wek nîşane dihatiye bikaranîn. Ji hêmanên cûr bi cûr wek zêr, zîv, mis (Sifir) û carina polad tê çêkirin. Zêr nîşana destgirtî û zewacê ye. Nîşana sozdariya evîndaran, ku li ser peymanên hev bimînin û bi vî awayî bi dîtin û hesîna gustîlkê tim li bîra evîna xwe bin. Gustîl sembola xweditî ye.
Li sedsala 15`an de, li Îtalyayê gustîl ادامه ی نوشته

Kezî, wateya xweşikî, bedewî û pîroziya jina kurd e

۱۳ آذر ۱۳۹۳ بدون دیدگاه

 Kezî, wateya xweşikî, bedewî û pîroziya jina kurd e گیسو کندن زنان و دختران به هنگام از دست دادن عزیزانشان یکی از نشانه های عزاداری و البته نشان دادن وفاداری آنها نسبت فرد از دست رفته است. دانستن این امر در میان زنان کُرد جالب است به ویژه اگر به زبان کُرمانجی باشد:

Di dîrok û çanda Kurdan de kezî tiştekî gelekî pîroze, dema ku keçek ciwan keziyên xwe birî tê wateya ku êdî tu wateya wî ya jiyanê nemaye.
Jin û keçên êzidî, keziyên xwe dibirin û dideynin liser kevirên goran, ev çandeke pir kevin ya kurdan, bi taybet ya ادامه ی نوشته

کِریواتی در بین کُردها/کُرمانج ها KIRÎVATÎ di nav Kurdan de

۵ شهریور ۱۳۹۳ بدون دیدگاه

کِریواتی در بین کُردها/کُرمانج ها KIRÎVATÎ di nav Kurdan deKIRÎVATÎ di nav Kurdan de
Kirîvatî bi sedê salan e ku kirivati di nava Kurdan de didomîne û bûye wek saziya pismamtî û eqrebatiyê. Kirivati herweki mirovatiyê, şiraniyeke mezin dixe nava xelkê.

Dema zarûkên lawîn têne sinetkirin, di pêşa hinekan de têne sinetkirin. Ew kesê ku lawik di pêşa wî/wê de hatiye sinetkirin, dibe kirîvê mala bavê lawikê ku hatiye sinetkirin. Herdu ali û xizmên herdu aliyan ji hev re “kirîv” dibêjin. Di navbera kirîvan de, ادامه ی نوشته

«آیین برات» و نیمه شعبان در خراسان و سایر نقاط (عید برات، روز برات، شب برات، چراغ برات …)

۱۸ خرداد ۱۳۹۳ ۷ دیدگاه

«آیین برات» و نیمه شعبان در خراسان و سایر نقاط (روز برات، شب برات، چراغ برات ...)در نیمه‌های ماه شعبان هر سال یعنی طی روز های دوازدهم تا چهاردهم شعبان هم چنین شب نیمه شعبان در کشورها و مناطق مختلف خاورمیانه و شبه قاره هند مثل ایران، پاکستان، مناطق کُردنشین و از جمله منطقه ی کُردنشین شمال خراسان مراسم ویژه ی «برات» با عناوین مختلفی چون عید برات ، شب برات ، روز برات ، چراغ برات ، Barat Night , Şeva Beratê و… و با آداب و رسوم مختلف برگزار می گردد.
اگرچه آیین برات نیز همچون بسیاری از رسم ورسوم کهن ایرانی آن گونه که باید مورد نقد و بررسی قرار نگرفته، ولی اسنادی وجود دارد که این «آیین زرتشتی» در اثر مرور زمان رنگ اسلامی گرفته و در فرهنگ دینی و اسلامی نیز ورود یافته و ادامه ی نوشته

کِریو (Kirîv) رسمی کهن و چندین هزارساله بین کُرمانج ها

۲۱ اردیبهشت ۱۳۹۳ ۱ دیدگاه

کِریو (Kirîv) رسمی کهن و چندین هزارساله بین  کُرمانج هاشادروز امانی – بژنورت (بجنورد)

ختنه پسران که سفارشی دینی و علمی است در نزد کرمانج ها  دست مایه رسمی است بنام سنت کرن این سنت از همان واژه سنت یعنی سفارش پیامبر برگرفته شده است . رسم سنت که خود جشنی است مهم و مفرح و شاد که تقریبا هم سطح با    آیین ازدواج نیز در برخی مناطق کرد نشین شمال خراسان برگزار می شود . دارای اجزائ مختلفی است که رکن اصلی آن آیین انتخاب کریو   است که فارس زبانان چون واژه و را نمی توانند تلفظ کنند اصطلاحا کریب می گویند که برگرفته از همین کریو کرمانج هاست . آیین انتخاب کریو فقط و فقط مختص جشن ختنه سوران است و بجز ادامه ی نوشته

حیرانوک ( heyranuk ) درادبیات و فولکلور کردی

۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۳ بدون دیدگاه

کریم سروش - مهاباد - Kerîm Surûş - Mehabadکریم سروش – مهاباد – Kerîm Surûş – Mehabad

حه یرانوک درادبیات و فولکلور کردی شکوه و شکایت عاشقانه است. احساسات پاک و بی آلایش دختران و پسرانی که همدیگر را دوست داشتند ولی بنا به دلایلی که معمولا به خاطر فقر مالی و نداری یا مشکلات دیگر اجتماعی یا مخالفت پدر , مادر , برادرو سایر اعضای خانواده ویا مهمتر از همه اینها , کسانی بودند که همیشه مانع رسیدن دو دلداده به همدیگر می شده اند ودر ادبیات کردی به ( به کو و فه ساد ) معروف گشته اند , نتوانسته اند به همدیگر برسند به همین خاطر به جملات و عبارات زیبای عاشقانه پناه برده اند. دلداده ها احساس و درد دل خویش را به وسیله آنها ادا ادامه ی نوشته

پژوهشی در خصوص آئین سیب انداختن در عروسی

۷ اردیبهشت ۱۳۹۳ ۶ دیدگاه

کند و کاوی اندک بر روی رسم انداختن  میوهایی همچون سیب ، انار و چیز های دیگری همچون سکه و شکلات داماد و ساقدوشش از روی سر عروس  Lêkolanek hindêk li ser resmê avitin miwên mîna sêv û henar ( nar ) û tiştê hin mîna xorde û şikolat , zava  û birakê xwe ji ser serê bûkaEgîd Kurmanc

کند و کاوی اندک بر روی رسم انداختن  میوهایی همچون سیب ، انار و چیز های دیگری همچون سکه و شکلات داماد و ساقدوشش از روی سر عروس

Lêkolanek hindêk li ser resmê avitin miwên mîna sêv û henar ( nar ) û tiştê hin mîna xorde û şikolat , zava  û birakê xwe ji ser serê bûka

یکی از سنت های قدیمی که هنوز هم در عروسی ها بین کرد ها رایج است ، رسم انداختن سیب ، انار ، سکه و شکلات از پشت بام توسط داماد و ادامه ی نوشته

چند نام زیبای دخترانه و پسرانه ی کُردی (کُرمانجی) همراه با معنی

۲۳ فروردین ۱۳۹۳ ۷ دیدگاه

فهرست کامل زیباترین اسامی(نام های) پسرانه و دخترانه کُرمانجی(کُردی) / ناڤێن کوردی / Navên Kurdî Kurmancîدر این مطلب چند نام زیبای دخترانه و پسرانه ی کُردی همراه با معنی آن ذکر می شود:

نام های دخترانه :

کانی (چشمه) ، کَژال:زیبا/زیبا روی ، نازدار ، گل نیشان ، زیلان (کردی) ، شیلان (نسترن) ، مزگین (مژده) ، ژیوان (زی بان/بانی زندگی) ، ئارینا (آرینا: آریایی) ، دلووان (مهربان) ، روژان (روزها) ، روژینا (چشم انداز روشنایی،روژین) ، روناهی (تابناک) ، بَفرین (برفی) ، ئه‌سرین (اشک) ، دلنیا (دلگرم و مطمئن) ، روناک ، دیلان (نوعی رقص کردی) ، سَیران ، بَرفین ، روژین/ ر/ژینا: روزان/زیبارو مانند روز ، ژیلا     ادامه ی نوشته

عید باستانی نوروز در میان عشایر شمال خراسان

۲ فروردین ۱۳۹۳ ۱ دیدگاه

عید باستانی نوروز در میان عشایر شمال خراسانشادروز امانی – بژنورت

عشایر در ایران هنوز نام  آشنا یند. گرچه زمان ، سرعت وتحرک باعث تغییرمی شود  وفرایند زمان برخی   سنت ها در جهان را از گردونه هستی ساقط  اما این نقطه از جهان یعنی  خراسان شمالی کوچ و کوچ نشینی مانا ست  .  عشایر زندگی را با گل ها وگون ها وشقایق ها تقسیم نموده اند  و پای بر  جای پای نیاکان نهاده اند ودور از غبار  زمان ،  از ییلاق تا قشلاق فراز ونشیب کوه ها ودرهها تا پهن دشت مزارع را پیمود ه اند  .

کوچ برای آنها  بهترین تفریح  و بهار  شادترین ایام . نام بسیاری از کوه های خراسان برگرفته از آنهاست و دشت ها با سیاه چادرهای آنان ادامه ی نوشته

نمايشگاه‌ عرضه صنايع‌ دستي و سوغات قوچان درطول ايام نوروز

۲۷ اسفند ۱۳۹۲ بدون دیدگاه

نمايشگاه‌ عرضه صنايع‌ دستي و سوغات قوچان درطول ايام نوروز نمايشگاه‌ عرضه صنايع‌ دستي و سوغات قوچان درطول ايام نوروز

مهندس قامتي فرماندار قوچان اظهارداشت: قوچان يكي از مبادي ورودي به مشهدمقدس بوده و مسافران و زائرين امام رضا (ع) خواستار برخورد مناسب همراه با خوش رويي از ميزبانان خود در اين شهرستان هستند.

فرماندار قوچان گفت: نمايشگاه‌هاي عرضه محصولات فرهنگي، صنايع‌ دستي و سوغات قوچان درطول ايام نوروز براي استفاده زائرين و مسافران نوروزي در مبادي ورودي و خروجي قوچان درنظر گرفته شده است. ادامه ی نوشته

فولکلور (فرهنگ عامه) کُردی – نخمانه یا ته نشتوک ( کنایه )

۱۶ اسفند ۱۳۹۲ بدون دیدگاه

کریم سروش - مهاباد - Kerîm Surûş - Mehabadعبدالکریم سروش – ارومیه – EbdulKerîm Surûş

Nixmaneteniştuk- ber wê avêtin ( kinaye

کنایات جملات کوتاه ، رمزی واشاره ای هستند که قصد گوینده ، چیزی فراتر از معنای ظاهری جمله  ‏است. کنایات ، استعاره ای وغیر صریح اند . معنای ویژه داشته که درک ، مقصود گوینده برای گروههای ‏دارای فرهنگ دیگر مشکل وچه بسا غیر ممکن است .‏ تقریباً در میان تمام گروههای قومی کنایات کم وبیش رایج است وتمایل افراد به رسانیدن مقصود خویش ‏در کمترین عبارات شاید چیزی ذاتی باشد که در برخی فرهنگها به آن اهمیت بیشتری داده شده است .‏در بیان کنایات می بایستی گوینده و ادامه ی نوشته

بررسی و شرح یک متل زیبای کُرمانجی / جلال دامن افشان (آشخانه)

۱۶ اسفند ۱۳۹۲ ۳ دیدگاه

(( جلال دامن افشان ))Hîvo Hîvo , Zengul zîvo , Bavê te hevîr kir , Diya te fetîr kir , Bane aqa mîr kir , Parê te je bîr kir

هیڤۆ هیڤۆ ، زه‌نگول زیڤۆ ، باڤێ ته‌ هه‌ڤیر کر ، دیا ته‌ فه‌تیر کر ، بانه‌ ئاقا میر کر ، پارێ ته‌ ژه‌ بیر کر

هیوو هیوو ، زَنگُل زیوو ، باو ِ طه هَویر کر ، دیا تَ فَتیر کر ، بانه آغا میر کر ، پار ِ طه ژَ بیر کر

فرزند ماه صورت! که جواهرات آویخته ات از نقره اند! پدرت خمیر آماده کرد. مادرت از خمیر نان فتیر پخت. سپس آقامیر را صدا زدند ( فتیرها را به آقامیر دادند.) و ادامه ی نوشته

سرگذشت کلاه تفتیک یا کلاه سرحدی : Kumê Tiftik کومێ تفتک

۱۴ اسفند ۱۳۹۲ ۶ دیدگاه

Kumê Tiftik کومێ تفتکشادروز امانی – بژنورت

سرگذشت کلاه تفتیک یا کلاه سرحدی : Kumê Tiftik کومێ تفتک

کلاه تافتیک :این کلاه سابقه ای کمتر از صدو بیست  سال در خراسان شمالی دارد و با کلاه جاجرمی تفاوت فراوان دارد . زمانی که نبرد ترکمانان و اهالی شمال خراسان  و یا  همان الامانی و ترمان خبری دوره منحوس  قاجاریه  بود در مقطعی  قرار بر مصالحه دو گروه شد . از آنجا که  لباس های  ترکمانان کاملا خاص قوم  اوغوز و ترکمن است ونشان بارز آنها نوعی   کلاه بنام بخارا کل پک   است و جبه هم نوعی تن پوش قرمز رنگ است که مختص ترکمن هاست . کردهای خراسان آن زمان  چوخه ادامه ی نوشته

شب 13 اسفندماه / هَوْدَه مال (هه‌ڤده‌ مال – Hevde mal) و کووماج (Kûmac)

۱۳ اسفند ۱۳۹۲ ۴ دیدگاه

شب 13 اسفندماه / هَوْدَه مال (هه‌ڤده‌ مال – Hevde mal) و کووماج (Kûmac)زمستان در فرهنگ عامه مردم کُرمانج شمال خراسان جایگاه ویژه ای دارد و مردم باورهای خاصی نسبت به آن دارند. اکثر این باورها و رسوم و اعتقادات در روستاها و شهرهای مختلف کرمانج نشین شمال خراسان مشترک است. یکی از این آئین ها «هَوْدَه مال (هه‌ڤده‌ مال – Hevde mal)» است.

هَوْدَه مال (هه‌ڤده‌ مال – Hevde mal)

در اسکلو گیسکلو شبی بنام هَوْدَه مال (Hevde mal) (هفده منزل) وجود دارد که به شب سیزدهم اسفند گفته می شود و از این شب تا عید نوروز ۱۷ منزل باقی مانده است. این شب نیز شبی عزیز و به اصطلاح کرمانج ها شبی ئازیز ادامه ی نوشته

پوشاک سنتی کرمانج ها / یک مقاله

۱۱ اسفند ۱۳۹۲ بدون دیدگاه

پوشاک سنتی کرمانج هازنان مردان کرمانج بویژه عشایر وسالخوردگان هنوز هم از لباس زیبا ومناسب یا شرایط اقلیمی منطقه استفاده می کنند گرچه طوایف ساکن به دلیل تاثیر فرهنگ های مختلف وتاثیر رسانه ها ی ارتباط جمعی سنت ها را به فراموشی سپرده اند .

نویسنده کتاب خبوشان ،تمدن گمشده در این رابطه می گوید: این امر دربین جوانان وتحصیل کردگان بیشتر مشهود می باشد ،اما هنوز هستند کسانی که فرهنگ وسنن آبا واجدادی خود را محفوظ نگه داشته اند.

لباس کرمانج ها از بخش های مختلفی تشکیل شده هر کدام دارای نام است که این در بین زنان از تنوع بیشتری برخودار است.  ادامه ی نوشته